How to Explain Karma and Rebirth?

Buddhism appears to be about the only major religion that fares quite well with modern science. After all, the Buddha himself exhorted his followers not to believe in his teachings merely he was their teacher, but to examine the teachings carefully and test them against their own understandings, reasonings and experiences. However, when it comes to the law of karma and the doctrine of rebirth, it seems to have a hard time explaining these concepts in light of modern science.

Here Buddhism appears to say the same thing as do the other religions, namely that things do not come to an abrupt end when one dies. There is a kind of afterlife. And this is the key issue regarding the relation between Buddhism and science. Buddhism may have an intricate system of cosmology and analysis of the mind and matter which could be compared to that of modern science, after all science has somethng to say about cosmology and analysis of mind and matter too. But when it comes to karma and rebirth, then modern science is competely silent. So if Buddhism is to be compatible with science, then how should karma and rebirth fit in?

One way out is to challenge sciene to come up with their own explanation of the phenomenon. That there is no scientific explanation of karma and rebirth yet is the failure of modern science, not of Buddhism, which has its own elaborate theory. This, of course, assumes that the phenomenon is real and is already there to be experienced. Many Buddhists believe that this is the case, so do followers of other related religions such as Hindus and Jains.

So instead of Buddhism having a problem of hot being able to explain karma and rebirth; it is science itself that finds itself with the problem of not being able to explain it. But how do we know that karma and rebirth are already there? Well, this doctrine is based on the idea that every event in the universe happens through causes and conditions. These are technical terms in Buddhism. A ’cause’ is that which changes to become another thing. So the seed is the cause of the oak. A ‘condition,’ on the other hand, is that which corroborates the cause’s effective becoming the result. Thus moisture is a condition without which the seed would not sprout to become the oak. There are a variety of conditions, and the intention of one who plants the seed in order to grow an oak counts as a condition too.

So our lives as human beings all arise out of causes and conditions. We see karma at work when we find that no one human being is exactly the same as others. Everyone is unique; the question is how to explain this uniqueness? I do not mean merely genetic uniqueness, since identical twins can lead very different lives, thus each of them is unique, even though their genes are identical. One twin perhaps gets richer than her sister. But why?

To look at another example. One buys a lottery and wins one million dollars, while his friend buys another lottery at the same place and at the same time but wins nothing. Here the most that science can do is just to leave the whole thing to chance. But the key idea in Buddhism (and in many others) is that there is no chance event in the universe. Everything that happens, happens because of some set of causes or conditions (Leibniz called this “The Principle of Sufficient Reason”). So there must be something that explains why this particular person won the lottery whereas nobody else did.

So karma and rebirth are a way to explain the phenomena mentioned above. Otherwise there just would be no explanation at all as to why this particular person and not another won the lottery, or why one twin got a rich husband and her sister got a so-so one.

However, believing in karma and rebirth does not mean that you are forever doomed to live within their influences with no way out. Nothing is further from the truth in Buddhism. It is true that what explains your current situation might refer back to your karmas, but that does not mean that you yourself have no free will to shape up your own causes and conditions for your future well being. Otherwise there just would not be any reason for practicing the Buddhist Teaching. There is always the cause and condition for your eventual Liberation lurking inside. It is there in all of us, all of beings in samsara. It just needs to be brought out and polished.

Filed under: Buddhism, karma , Buddhism, karma, Leibniz, principle of sufficient reason, rebirth, science

Thai or English?

In writing the blogs I have had a kind of dilemma in deciding whether to write in Thai or English. There are advantages on both sides. Writing in Thai enables audience in Thailand who are not that fond of reading English posts to read my views and ideas, but English posts certainly carry wider. So what to do?

I think I will find a middle way. If I think a particular post is perhaps of more local concern, then I’ll write in Thai. For example, if I write about something about Thai politics or Thai universities (a subject that I am very interested in), then I’ll write in Thai, but if it’s Buddhism, then I have decided to write in English. But then there are some in Thailand who would like to read things about Buddhism but not in English. So in the end the rule does not work consistently. That is, I judge by my feeling. In some cases I write in Thai, and in others I’ll write in English.

Some bloggers are very diligent and duly translate everything they write into the other language. I am not diligent, so if you want to read some of my posts which are written in the language you don’t know, drop a note to me and I’ll consider this case by case.

Filed under: Language , blogs, English, Language, posts, Thai, translation

Suffering

ความทุกข์คืออะไร?

ทุกคนรู้จักความทุกข์กันทั้งนั้น บางทีเด็กเกิดมาใหม่ๆอาจมองได้ว่า ยังไม่รู้จักความทุกข์ แต่เด็กเกิดใหม่ก็ยังต้องทนกับความทุกข์ แม้ว่าตนเองอาจจะยังไม่รู้ว่า “นี่คือความทุกข์” เพราะว่า ยังพูดไม่ได้ จึงไม่รู้ว่าที่ตนเองประสบอยู่เรียกว่าอย่างไร แต่เด็กก็ยังต้องร้องไห้เวลาหิว เปียก ฯลฯ ซึ่งต่างก็เป็นความทุกข์ทั้งสิ้น

ความทุกข์อยู่คู่กับมนุษย์มาช้านาน จนเรียกได้ว่าเป็นธรรมชาติของมนุษย์เอง เราเกิดมาก็มีทุกข์แล้ว อย่างที่พูดเรื่องเด็กแรกเกิด โตขึ้นมาหน่อยก็มีความทุกข์ เช่น อยากได้ของเล่นแล้วแ่ไม่ให้ หรือถูกพ่อตี หรืออื่นๆ โตเป็นวัยรุ่นก็มีทุกข์ของตัวเอง โตเป็นผู้ใหญ่ก็มีความทุกข์ พอแก่ก็มีความทุกข์ ยิ่งใกล้จะตายก็ยิ่งมีความทุกข์ เพราะกลัวตาย ไม่รู้ว่าตายแล้วจะเป็นอย่างไร เป็นห่วงข้างหลัง ฯลฯ สรุปว่าคนเราเป็นทุกข์กันตั้งแต่เกิดจนตาย

สัตว์ต่างๆก็เป็นทุกข์เหมือนกัน เราดูรายการสารคดีชีวิตสัตว์ เห็นม้าลายถูกสิงโตจับกิน สิงโตมารุมจับม้าลาย ตัวนึงกัดที่คอเพื่อให้ม้าลายหายใจไม่ออก แต่ม้าลายยังไม่ตายดี อีกตัวหนึ่งกัดอยู่ที่ขา ทนหิวไม่ไหวเริ่มกินขาม้าลายแล้ว ทั้งๆที่ม้าลายยังหายใจอยู่ ม้าลายเป็นทุกข์ แต่สิงโตก็เป็นทุกข์ด้วย เพราะไม่แน่ว่าจะจับอะไรกินได้เสมอไป แล้วก็ต้องแก่งแย่งอาหารระหว่างสิงโตด้วยกัน นอกจากนี้ก็มีพฤติกรรมแปลกๆ เช่นตัวต่อต่อยแมงมุมตารันตูล่าให้ขยับตัวไม่ได้ แต่ไม่ตาย แล้วก็วางไขลงไปบนตัวของแมงมุม ให้ตัวอ่อนฟักออกมากินแมงมุมทั้งเป็นๆ ชีวิตสัตว์เดรัจฉานมีแต่ความทุกข์

นอกจากนี้ก็ยังมีโลกที่เรามองไม่เห็น ได้แก่โลกของสัตว์นรก เปรต แล้วก็เทวดาต่างๆ สัตว์โลกเหล่านี้ล้วนเป็นทุกข์ทั้งสิ้น สัตว์นรกเป็นทุกข์แค่ไหนคงไม่ต้องพูดมาก เพราะเราเคยเรียนเกี่ยวกับชีวิตของสัตว์นรกมาตั้งแต่อ้อนแต่ออก เปรตก็เป็นทุกข์หนัก เพราะต้องทนหิวกระหายอยู่ตลอดเวลา บางทีเห็นอาหารอยู่ข้างหน้า แต่กินไม่ได้ เพราะเวลาจะกินอาหารกลายเป็นไฟ หรือเปรตบางตัวท้องใหญ่มากๆ แต่ปากเล็กเท่ารู้เข็ม กินอะไรไม่ได้เลย แต่มีความหิวมหาศาล

แม่แต่เทวดากับพรหมก็ยังไม่พ้นจากความทุกข์ เรื่องนี้เราอาจคิดว่าจะเป็นไปได้อย่างไร เพราะเราเคยเรียนกันมาว่า ชีวิตของสัตว์โลกเหล่านี้ ช่างเต็มไปด้วยความสุขความรื่นรมย์ แต่ความจริงแล้ว ชีวิตของเทวดากับพรหมก็ไม่ต่างจากพวกเราเท่าไหร่ เพราะก็ยังต้องทนกับความทุกข์เหมือนกัน เพียงแต่เป็นความทุกข์คนละแบบ ปัญหาของเทวดากับพรหมก็คือว่า ชีวิตของพวกเขาอยู่สุขสบายมากเสียจนมองไม่เห็นว่า ความทุกข์กำลังจะมาเยือนแล้ว เทวดากับพรหมอยู่ได้เพราะกรรมเก่าส่งหนุนให้มีอยู่อย่างนี้ แต่กรรมเหล่านั้นก็มีการหมดอายุ ทีนี้ พอหมดอายุแล้วก็เกิดปัญหาใหญ่ เพราะคนที่เคยชินอยู่กับความสนุกสบายมากๆ พอต้องเปลี่ยนสภาพหรือหมดเวลา ก็จะทำใจไม่ได้ เกิดเป็นความทุกข์อย่างใหญ่หลวง

จริงๆเราก็อาจมองเห็นอะไรที่เปรียบเทียบได้กับนรกหรือสวรรค์ได้บนโลกนี้แหละ สวรรค์ก็ได้แก่โลกของคนรวย หรือชาวโฮโซ ที่ใช้ชีวิตแต่ละวันๆ อย่างหรูหราฟุ่มเฟือย ไม่คำนึงถึงอนาคต ไม่มีการคิดว่าแล้วต่อไปจะเป็นอย่างไร หรือชีวิตมีความหมายอะไร ส่วนนรกก็เหมือนกับพวกที่ถูกจับเข้าคุก ชีวิตเต็มไปด้วยความรุนแรง ความโกรธ ความพยาบาท มุ่งร้ายต่อกัน ไม่ว่าที่ไหนก็มีแต่ความทุกข์เท่านั้น

อย่างไรก็ตาม หัวใจของพระพุทธศาสนาอยู่ที่ว่า เรามีวิธีการที่จะกำจัดความทุกข์เหล่านี้ได้อย่างสิ้นเชิง แต่ประเด็นในตอนนี้ก็คือว่า ก่อนที่เราจะรู้จกเริ่มปฏิบัติเพื่อให้พ้นทุกข์นั้น เราต้องรู้เสียก่อนว่าความทุกข์เป็นอย่างไร ถ้าเราไม่รู้จักทุกข์ ก็เหมือนกับเดินทางโดยไม่มีเป้าหมายปลายทาง ก็คือไม่สามารถปฏิบัติธรรมให้สำเร็จได้เลย

พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า ความทุกข์มีสามประการ ประการแรกได้แก่ “ทุกขทุกขตา” หรือความทุกข์อันได้แก่ความเจ็บปวดทรมาน ทั้งทายกายและทางใจ ความทุกข์นี้ทุกคนรู้เป็นอย่างดี การปวดฟันเป็นทุกข์ การถูกสิงโตกินเป็นทุกข์ ความขัดใจที่แม่ไม่ซื้อของเล่นให้เป็นทุกข์ ความหิวของเปรตที่กินอะไรไม่ได้เลยเป็นทุกข์ ฯลฯ

ประการที่สองเรียกว่า “วิปริณามทุกขตา” ได้แก่ความทุกข์คือการเปลี่ยนแปลง เทวดากับพรหมอาจไม่รู้จักความทุกข์แบบความเจ็บปวดเลย แต่พวกเขาย่อมรู้จักการเปลี่ยนแปลง แม้แต่พรหมซึ่งมีอายุยืนยาวเป็นกัปๆ ก็ยังต้องพบกับการเปลี่ยนแปลง ไม่มีสิ่งใดเลยที่ไม่เปลี่ยนแปลง ทุกสิ่งทุกอย่างที่เราเห็นนี้ รวมทั้งดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ ต่างก็ถือกำเนิดขึ้นมา ณ เวลาหนึ่งในอดีต และก็จะดำรงอยู่เพียงชั่วเวลาหนึ่ง จากนั้นก็จะแตกดับสูญไป

ประการสุดท้ายคือ “สังขารทุกขตา” เรื่องนี้เข้าใจได้ยากนิดนึง เพราะเป็นความทุกข์อันได้แก่การมีเหตุปัจจัยมากำหนด ทุกสิ่งทุกอย่างในสังสารวัฏ ต่างก็มีเหตุปัจจัยมากำหนดทั้งสิ้น การมีเหตุปัจจัยเป็นทุกข์เพราะว่า สิ่งที่มีเหตุปัจจัยมากำหนดย่อมไม่เป็นอิสระ และเมื่อเป็นเช่นนี้ก็ย่อมมีเชื้อของการไม่เป็นสิ่งที่น่าพอใจตั้งแต่ต้น เราอาจยกตัวอย่างได้เช่นนี้ เราบอกว่า บ้านหลังหนึ่งเป็นทุกข์ เพราะบ้านย่อมต้องมีเหตุปัจจัยเป็นแดนเกิด ตอนนี้เราไม่ได้กำลังพูดเพียงแค่ว่าบ้านกำลังเปลี่ยนแปลงไป ซึ่งเป็นเรื่องของความทุกข์แบบที่สอง แต่เรากำลังพูดว่า ตัวบ้านเองแม้แต่เมื่อเราพิจารณา ณ หนึ่งชั่วขณะ ก็มีสภาพเป็นทุกข์ เนื่องจากดำรงอยู่ได้ด้วยเหตุปัจจัย ประการแรก ต้องมีฐานรากที่มารองบ้าน หากไม่มีฐานราก บ้านก็พัง ไม่เหลือสภาพเป็นบ้านอีกต่อไป ประการที่สอง ก็ต้องมีภูมิอากาศเป็นปัจจัย เพราะหากอากาศไม่ดีเลย บ้านก็ผุพังไปโดยรวดเร็ว จะเห็นได้ว่า แม้แต่บ้านก็ยังเป็นทุกข์ด้วยเหตุปัจจัยนี้

สิ่งที่ผู้ปฏิบัติควรทำในเบื้องแรก คือการเรียนรู้ความทุกข์เหล่านี้ แล้วมองให้เห็นว่า ทั้งสามนี้สัมพันธ์กันอย่างไร เนื่องจากทุกอย่างทุกอย่างต่างก็มีเหตุปัจจัยมากำหนด สิ่งต่างๆเหล่านี้จึงไม่เที่ยง เพราะการมีเหตุปัจจัยมากำหนด ทำให้เป็นไปได้ว่า สิ่งนั้นจะเกิดการเปลี่ยนแปลง เพราะการเปลี่ยนแปลงใดๆย่อมต้องมาจากเหตุปัจจัยทั้งสิ้น และเมื่อสิ่งต่างๆเปลี่ยนแปลงไปเช่นนี้ ก็เป็นการง่ายที่เราจะมองว่า ความทุกข์อันได้แก่ความเจ็บปวดไม่พึงปรารถนาทั้งทายกายและทางใจ จะเกิดขึ้นได้อย่างไร

Filed under: Bodhisattva, Buddhism, Mahayana , Bodhisattva, Buddha, duhkha, dukkha, suffering