พระพุทธเจ้าคือใคร

ระยะหลังๆนี้ผมไม่ค่อยได้โพสเรื่องพระพุทธศาสนาในบล๊อกนี้เท่าไหร่ สาเหตุก็คือผมต้องเขียนหนังสืองานวิจัยให้จบ ซึ่งตอนนี้ก็จบแล้ว และวันนี้ก็เป็นวันสำคัญคือวันวิสาขบูชา ก็เลยหาเวลากลับมาเขียนโพสธรรมะอย่างที่เคยทำมาตลอด

ทุกคนทราบว่าวันวิสาขบูชาเป็นวันประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพานของพระพุทธเจ้า เรื่องนี้อาจเกิดขึ้นจริงๆในประวัติศาสตร์ หรือไม่ได้เกิดขึ้นก็ได้ สำหรับผู้ปฏิบัติธรรมชาวพุทธ เรื่องนี้ไม่สำคัญเท่าไหร่ มีแต่นักประวัติศาสตร์หรือผู้ที่สนใจข้อเท็จจริงตามประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นจริงเท่านั้นที่สนใจ แต่นั่นก็ไม่ใช่ประเด็นของเราในเวลานี้ สิ่งที่ชาวพุทธสนใจมากกว่าก็คือว่าวันนี้เป็นวันที่เรามารำลึกถึงพระพุทธเจ้า

แล้วพระพุทธเจ้าคือใคร? ในแง่หนึ่งเราก็รู้จักท่านเป้นอย่างดี ท่านเป็นเจ้าชายแห่งแคว้นศากยะ หนีออกบวช แล้วก็ตรัสรู้ธรรม จากนั้นก็สั่งสอนทุกๆคนที่สนใจฟังอย่างไม่เหน็ดเหนื่อยเป็นเวลาถึงสี่สิบห้าปี แล้วก็ปรินิพพาน (ตาย) เมื่ออายุแปดสิบ

แต่ถ้าพระพุทธเจ้าเป็นแค่นั้น ก็คงไม่มีบทบาทอะไรให้เราต้องมารำลึกถึงท่านในวันนี้ แม้ว่าท่านจะเป็นผู้ก่อตั้งศาสนาที่เรียกกันว่าพระพุทธศาสนา แต่หากท่านเป็นแค่นั้นท่านก็ได้ชื่อว่าเป็นผู้ก่อตั้งศาสนาหนึ่งขึ้นมาเท่านั้นเหมือนกับผู้ก่อตั้งลัทธิความเชื่ออื่นๆ

แต่พระพุทธเจ้าเป็นมากกว่านั้นมาก ที่พูดเช่นนี้ผมไม่ได้กำลังจะบอกว่า พระพุทธเจ้าแท้จริงแล้วทรงเป็นเทพเจ้า หรือเป็นผู้ยิ่งใหญ่เหนือมนุษย์ทั้งหลาย ในเมืองไทยเรามีรูปแทนของพระพุทธเจ้าอยู่ทั่วทุกหนทุกแห่ง พระพุทธรูปจะมีลักษณะร่วมกัน คือมียอดแหลมที่ศีรษะ หูยานๆ ฝ่าเท้าแบนราบ พระพุทธรูปใดที่ออกแบบมามีลักษณะผิดไปจากนี้ มักคือกันว่าผิดจาก “ความเป็นจริง” ของพระพุทธเจ้า

แต่นั่นก็เป็นเพียงลักษณะของพระพุทธเจ้าที่เชื่อๆกันเท่านั้น และก็ไม่ได้เข้าถึงว่าพระพุทธเจ้าคือใครจริงๆ พระพุทธเจ้าไม่ใช่พระพุทธรูป คือตัวพระพุทธเจ้าจริงๆไม่ได้มีลักษณะเหมือนกับในพระพุทธรูป ในความเป็นจริงก็น่าเชื่อมากกว่าว่า พระพุทธเจ้าก็เหมือนกับเราๆนี่แหละ เนื่องจากท่านเป็นคนเนปาล ท่านก็น่าจะหน้าตารูปร่างเหมือนคนเนปาลในปัจจุบัน ยิ่งในเวลานี้มีพระภิกษุที่เป็นที่รู้จักกันดี ได้แก่ท่านอนิลมาน ธมฺมสากิโย วัดบวรนิเวศฯ (ท่านเพิ่งได้รับสมณศักดิ์เป็นเจ้าคุณเมื่อไม่นานมานี้) ซึ่งอยู่ในวงศ์วานเดียวกันกับพระพุทธเจ้า เราก็พอจะเดาได้ว่าพระพุทธเจ้ากับท่านอนิล ก็น่าจะหน้าตารูปร่างไม่ผิดกันเท่าใด หูของท่านอนิลก็ไม่ได้ยานกว่าคนทั่วไป และก็ไม่น่าจะเป็นว่าเมื่อเจ้าชายสิทธัตถะบรรลุเป็นพระพุทธเจ้า หูของท่านก็เกิดยานออกมาโดยอัตโนมัติ

พระศากยวงศ์วิสุทธิ (อนิลมาน ธมฺมสากิโย)
พระศากยวงศ์วิสุทธิ (อนิลมาน ธมฺมสากิโย)

แต่ทั้งหมดนั่นก็ยังไม่ใช่คำตอบว่าพระพุทธเจ้าคือใครจริงๆอยู่ดี ผมอยากจะบอกว่า ความสำคัญของพระพุทธเจ้าอยู่ที่สิ่งที่ท่านสอน และสิ่งที่ท่านวางหนทางให้เราปฏิบัติ สิ่งที่ท่านสอนนี่แหละคือ “ตัวตน” ที่แท้จริงของพระพุทธเจ้า คือคำตอบที่ว่าพระพุทธเจ้าคือใครจริงๆ

ดังนั้นถ้าจะถามว่า พระพุทธรูปที่มียอดแหลมๆ หูยานๆ เป็นตัวแทนของพระพุทธเจ้าที่แท้จริงหรือเปล่า คำตอบก็คือว่า หากเราเข้าใจว่าพระพุทธเจ้าจริงๆเป็นอย่างไร และเข้าใจอีกว่า พระพุทธรูปที่เราเห็นเป็น “ตัวแทน” เชิงสัญลักษณ์ของคำสอนของพระพุทธเจ้า หมายความว่า เมื่อเราเห็นพระพุทธเจ้า เรากำลังเห็นการสร้างรูปลักษณ์ขึ้นมารูปหนึ่ง เพื่อน้อมนำจิตใจให้เกิดความศรัทธาในคำสอน พระพุทธเจ้าตัวจริงจะเป็นอย่างไรก็อย่างหนึ่ง แต่หากพระพุทธเจ้าจริงแท้อยู่ที่การเข้าใจคำสอนกับการปฏิบัติของเรา พระพุทธรูปเป็นตัวแทนของพระธรรม ของความเป็นจริงที่มีอยู่เอง ไม่ว่าโลกนี้จะมีพระพุทธเจ้าหรือไม่ก็ตาม

เมื่อเราเข้าใจแบบนี้ เรื่องที่เคยถกเถียงกัน เช่นเรื่องในตำนานที่บอกว่า พระพุทธเจ้าเดินได้เจ็ดก้าวเมื่อคลอดออกมา แถมคลอดออกมาจากสีข้างของพระมารดา ก็น่าจะเข้าใจว่าเป็นเพียงการพูดแบบเปรียบเทียบ แบบเดียวกับเรื่องพระพุทธรูปที่กล่าวมาข้างต้น การบอกว่าพระพุทธเจ้าคลอดออกมาแล้วเดินได้ ก็เป็นแบบเดียวกับการปั้นรูปท่านให้มีพระโมลีแหลมๆบนพระเศียร มีหูยาน ฝ่าเท้าแบนราบ คือเป็นการสร้าง “ตัวแทน” ของพระธรรม การเป็น “มหาบุรุษ” ของพระพุทธเจ้า คือการที่ตัวเราเองแต่ละคนสามารถเป็น “มหาบุรุษ” ได้เท่าเทียมกัน เมื่อเราปฏิบัติธรรมเอาชนะทุกข์ได้ การที่พระพุทธเจ้าเอาชนะพระยามารที่มีฤทธิ์เดชมากมาย ก็คือการที่ตัวเราเองเอาชนะกิเลสต่างๆ มองเห็นว่ากิเลสเหล่านี้มันเป็นเพียงของหลอกๆที่จิตสร้างขึ้นมาเท่านั้นเอง

 

 

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s