อาสาฬหบูชาภาวนา ปณิธานเข้าพรรษา (กำหนดการปรับปรุง)

กิจกรรมบำเพ็ญบุญกุศลในวันพระใหญ่

“อาสาฬหบูชาภาวนา ปณิธานเข้าพรรษา”

ถวายดวงประทีปเป็นพุทธบูชา บ่มเพาะความกรุณาในหัวใจ

สร้างความรักความผูกพันในครอบครัว

วันที่ 15-16 กรกฎาคม 2554

ศูนย์ขทิวัน หัวหิน

*ไม่เก็บค่าลงทะเบียน*

มูลนิธิ พันดาราขอเชิญพุทธศาสนิกชน กัลยาณมิตรสายใยพันดารา พร้อมคุณพ่อคุณแม่และครอบครัว ร่วมบำเพ็ญบุญกุศลและถวายดวงประทีปเป็นพุทธบูชาในวันพระใหญ่ ร่วมกิจกรรม “อาสาฬหบูชาภาวนา ปณิธานเข้าพรรษา” 15-16 กรกฎาคม 2554 ณ ศูนย์ขทิร วัน หัวหิน กิจกรรมประกอบด้วย กราบอัษฎางคประดิษฐ์ อุทิศกาย วาจา ใจเพื่อพระรัตนตรัย ภาวนาเพื่อสร้างสันติสุขในจิตใจ ฝึกสมาธิถึงพระโพธิสัตว์ตารา เสวนาธรรม ตั้งปณิธานเข้าพรรษา ถวายดวงประทีป ณ บริเวณก่อสร้างพระศานติตารามหาสถูป พุทธสถานแห่งความรักความกรุณาอุทิศแด่สันติภาพของโลก นำภาวนาโดย รศ. ดร. กฤษดาวรรณ หงศ์ลดารมภ์ อดีตอาจารย์จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้อุทิศตนเพื่อทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา

ทางมูลนิธิมีความ ยินดีบริการที่พักในบรรยากาศธรรมชาติและอาหารมังสวิรัติ ผู้ร่วมภาวนาสามารถนำอาหารมังสวิรัติ ผลไม้ เครื่องดื่มมารับประทานร่วมกัน หรือร่วมเป็นเจ้าภาพถวายดวงประทีปตามจิตศรัทธา

ผู้สนใจกรุณาแจ้งความจำนงที่ 1000tara@mail.com โทร 087-829-9387 ภายในวันที่ 10 กรกฎาคม 2554

กำหนดการ (ปรับปรุงล่าสุด)

วันที่ 15 กรกฎาคม 2554 (วันอาสาฬหบูชา)

08.00 น. พบกันที่บ้านมูลนิธิพันดารา ลาดพร้าว ซอย 11

08.30 น. ออกเดินทางไปศูนย์ขทิรวัน

11.30 น. ถึงศูนย์ขทิรวัน รับประทานอาหารกลางวันแบบเรียบง่ายร่วมกัน

13.00 น. ทำความรู้จัก เล่าเรื่องราวเกร็ดต่างๆ ของพุทธวัชรยานและวัฒนธรรมทิเบต เรื่องราวพระโพธิสัตว์ พร้อมจิบชาโบราณจากที่ราบสูงทิเบต

15.00 น. สักการะพระรัตนตรัยร่วมกัน กราบอัษฎางคประดิษฐ์ ภาวนาเพื่อสันติสุขในจิตใจ

16.30 น. ปณิธานเข้าพรรษา ปณิธานโพธิสัตว์

17.30 น. รับประทานอาหารเย็น

19.00 น. สวดมนตร์เพื่อสันติภาพของโลกและถวายดวงประทีปในคืนวันอาสาฬหะ

20.30 น. พัก ดื่มน้ำปานะ

20.45 น. พิธีอุทิศให้แก่ผู้ล่วงลับ

21.00 น. สนทนาธรรมกับอาจารย์กฤษดาวรรณและอาจารย์เยินเต็น

22.00 น. เข้านอน

วันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 (วันเข้าพรรษา)

05.00 น. ตื่นนอน

05.30 น. กราบอัษฎางคประดิษฐ์ ทำสมาธิ และทำวัตรเช้า

07.00 น. เดินภาวนา

08.00 น. รับประทานอาหารเช้า

09.00 น. ฝึกสมาธิถึงพระโพธิสัตว์ตาราและนำธรรมะของพระองค์มาใช้ในชีวิตประจำวัน

11.30 น. รับประทานอาหารกลางวัน

13.00 น. เดินทางกลับโดยสวัสดิภาพ

ศูนย์ ขทิรวัน : ธรรมาศรมในพระพุทธศาสนา เป็นแหล่งเรียนรู้พุทธศิลป์และปรัชญาทิเบตหิมาลัย และแหล่งพักพิงใจในบรรยากาศธรรมชาติที่เต็มไปด้วยขุนเขา สายน้ำ และต้นไม้นานาพรรณ

สถานที่พัก : ศูนย์ขทิรวันจะบริการที่พักเรียบง่ายให้แก่ผู้ปฏิบัติธรรมทั้งแบบเต้นท์ เดี่ยว และเต้นท์ครอบครัว (ในกรณีที่ฝนไม่ตก) ที่พักในศาลาปฏิบัติธรรมวสุตาราและเตวาวัฒนาซึ่งมีมุ้งลวดและกระจกปิดอย่าง ดี และห้องพักในเรือนทศบารมี

อาหาร : ทางศูนย์ขทิรวัน จะบริการอาหารทุกมื้อและเครื่องดื่มร้อนและเย็น

“ตัวเองยังช่วยไม่ได้ แล้วจะช่วยผู้อื่นได้ยังไง?”

ข้อวิจารณ์ที่ฝ่ายเถรวาทมักจะยกมาวิพากษ์วิจารณ์ผู้ปฏิบัติธรรมแบบมหายานบ่อยๆก็คือว่า การตั้งอุดมคติพระโพธิสัตว์เพื่ออุทิศตัวเองในการช่วยเหลือสัตว์โลกในสังสารวัฏให้พ้นจากทุกข์นั้น เป็นสิ่งที่ทำไม่ได้ในทางปฏิบัติ คำพูดที่ได้ยินกันบ่อยๆคือ “ตัวเองยังช่วยตัวเองไม่ได้ แล้วจะช่วยเหลือผู้อื่นได้อย่างไร?” ก็หมายความว่า ในขณะปัจจุบันนี้ ผู้ที่ตั้งจิตแบบพระโพธิสัตว์ ยังไม่ได้บรรลุธรรมอะไรเลย ตัวเองยังเอาตัวเองไม่รอดจากความทุกข์ แล้วจะไม่ช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นทุกข์ได้อย่างไร เหมือนกับคนที่ตั้งจิตจะช่วยเหลือผู้อื่นให้รอดจากการจมน้ำ ถ้าตัวเองยังว่ายน้ำไม่เป็น จะไปช่วยได้อย่างไร เดี๋ยวก็จมกันไปหมด

ข้อวิจารณ์นี้ถูกต้องและมีน้ำหนักมาก และจริงๆแล้วก็เป็นคำสอนที่ครูบาอาจารย์ในพระพุทธศาสนา ไม่ว่าจะเป็นสายใด เน้นหนักมาตลอด ท่านศานติเทวะกล่าวไว้ชัดเจนว่า ผู้ที่จะช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นทุกข์ได้อย่างสมบูรณ์นั้น มีแต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเท่านั้น ผู้ใดที่คิดว่าตนเองช่วยเหลือผู้อื่นได้ โดยที่ตัวเองยังไม่พ้นทุกข์ และยังไม่บรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณนั้น เป็นผู้ที่หลอกตนเองอย่างมาก เหมือนกับได้เสียสติไป ท่านศานติเทวะกล่าวไว้ใน วิถีชีวิตของพระโพธิสัตว์ ไว้ดังนี้

“เมื่อข้าฯได้ตั้งปณิธานจะปลดปล่อยสัตว์ทั้งหลายในอากาศธาตุทั่วทั้งสิบทิศจากทุกข์ทางใจ ข้าฯไม่ได้แม้กระทั่งปลดปล่อยตนเองจากทุกข์ทางใจนี้ ข้าฯไม่รู้ขีดจำกัดของข้าฯเอง ข้าฯพูดในเวลานั้นราวกับว่าข้าฯได้เสียสติไป ดัวยเหตุนี้ ข้าฯจะไม่มีวันหันหลังให้แก่การทำลายล้างกิเลสเครื่องเศร้าหมอง” (บทที่ ๔ โศลกที่ ๔๑ กับ ๔๒)

เมื่อผู้ปฏิบัติธรรมได้ตั้งจิตมั่นที่จะบำเพ็ญเพียรเพื่อบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ เพื่อที่จะมีความสามารถที่จะช่วยเหลือสรรพสัตว์ได้ แต่กลับไม่ลงมือปฏิบัติเพื่อให้คำอธิษฐานของตนเองเป็นจริง ผู้ปฏิบัติธรรมนั้นก็เหมือนกับว่าได้พูดหลอกลวงพระพุทธเจ้าทุกๆพระองค์ ซึ่งแน่นอนว่าเป็นบาปยิ่งนัก ผู้ปฏิบัติธรรมที่ตั้งจิตจะช่วยเหลือสรรพสัตว์ ต้องรู้อยู่แก่ใจอยู่ตลอดเวลา ตลอดทุกลมหายใจ ว่าในขณะนี้ตนเองยังเป็นเพียงผู้ปฏิบัติหรือผู้เดินทางอยู่ ยังไม่ถึงหนทาง ในขณะนี้ยังไม่มีความสามารถอันสมบูรณ์เช่นเดียวกับพระพุทธเจ้า ที่จะช่วยเหลือสรรพสัตว์ได้อย่างเต็มที่ ดังนั้นหน้าที่อันดับหนึ่งของผู้ปฏิบัติก็คือ ต้องสั่งสมบุญบารมีและตั้งใจปฏิบัติเพื่อให้บรรลุถึงความเป็นพระพุทธเจ้าในท้ายที่สุด แนวทางการปฏิบัตินี้ท่านศานติเทวะได้วางเอาไว้อย่างชัดเจนแล้ว และครูบาอาจารย์ในสายมหายานต่างก็รับแนวทางนี้ทั้งสิ้น ซึ่งได้แก่การสั่งสมบารมีหกประการ คือ ทาน ศีล ขันติ วิริยะ สมาธิ และปัญญา

ดังนั้น จึงเป็นความจริงว่า “ตัวเองยังช่วยไม่ได้ แล้วจะช่วยผู้อื่นได้ยังไง?” แต่นั่นไม่ได้หมายความเลยว่า ผู้ปฏิบัติธรรมเพื่อบรรลุพระสัมโพธิญาณ จะต้องเลิกล้มความตั้งใจของตนเอง ในทางตรงข้าม ความจริงข้อนี้กลับทำให้ผู้ปฏิบัติยิ่งต้องบำเพ็ญเพียร สั่งสมบารมีทั้งหกให้มากขึ้นไปเรื่อยๆ เพื่อให้ตนเองสามารถช่วยเหลือผู้อื่นได้อย่างสมบูรณ์ ซึ่งก็มีแต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงตรัสรู้แล้วเท่านั้น ที่จะทำเช่นนี้ได้

อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ได้หมายความว่า ในระหว่างทางก่อนที่จะเป็นพระพุทธเจ้า ผู้ปฏิบัติธรรมในสายพระโพธิสัตว์จะมุ่งปฏิบัติเพื่อให้ ตนเอง บรรลุเป็นพระพุทธเจ้าแต่เพียงอย่างเดียว โดยไม่สนใจสัตว์อื่นเลย แต่การสั่งสมบุญบารมีทั้งหกนี้แหละ ที่เป็นการช่วยเหลือสรรพสัตว์ในหนทางที่แม้จะไม่สมบูรณ์แบบเหมือนของพระพุทธเจ้า แต่ก็เป็นช่วยเหลือในรูปแบบที่เราๆท่านๆทั่วๆไปทำได้ และสมควรทำอยู่ตลอด เช่น การสั่งสมทานบารมี ก็เป็นการช่วยเหลือผู้อื่นโดยตรง การปฏิบัติศีลบารมี ก็เป็นการไม่เบียดเบียนสัตว์อื่นๆ การปฏิบัติขันติก็แน่ชัดว่าเป็นการยังประโยชน์ให้แก่ผู้อื่นและสัตว์โลกอื่นๆทั้งมวล บารมีอื่นๆก็เป็นแบบเดียวกัน

จิตใสกับจิตว่าง

ผู้ที่ได้ฟังกุงกาซังโบริมโปเชบรรยายธรรมเมื่อหลายวันที่ผ่านมา คงจำได้ว่าริมโปเชได้สอนนั่งสมาธิ โดยให้กำหนดจิตอยู่ที่ลมหายใจ หายใจเข้า-ออกหนึ่งรอบนับหนึ่ง แล้วก็นับสอง …​ สาม … สี่ ไปเรื่อยๆจนถึงยี่สิบเอ็ด แล้วก็เริ่มนับใหม่ ทำเช่นนี้ไปเรื่อยๆจนกว่าจิตจะสงบ เมื่อจิตของเราจดจ่ออยู่กับลมหายใจแล้ว ความคิดฟุ้งซ่านต่างๆจะค่อยๆสงบลง จนเมื่อจิตจดจ่อเต็มที่อยู่กับลมหายใจจนแนบแน่นเป็นหนึ่งเดียว นั่นคือสมาธิได้เกิดขึ้นแล้ว

การทำให้จิตสงบแนบแน่นกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่นลมหายใจนี้เรียกว่า “สมถะ” อันที่จริงเราอาจมีวิธีการต่างๆเพื่อให้จิตสงบก็ได้ เช่นในวัชรยานมีการทำสมาธิโดยนึกภาพพระโพธิสัตว์ เช่นพระมัญชุศรีหรือพระแม่ตารา แล้วก็ให้จิตสงบกับภาพนั้นๆ อย่างไรก็ตาม เราก็สามารถทำสมาธิง่ายๆด้วยการจดจ่ออยู่กับลมหายใจ ซึ่งเป็นวิธีที่ง่ายไม่ยุ่งยากซับซ้อน เมื่อจิตสงบแล้ว จิตก็จะมีความ “อ่อนตัว” หรือมีความสามารถที่จะช่วยให้เราเข้าใจประเด็นข้อธรรมต่างๆได้อย่างลึกซึ้ง เหมือนกับจิตนั้นเองเป็นอาจารย์ของเราเอง การเข้าใจนี้ไม่เหมือนกับการเข้าใจปกติธรรมดาๆในห้องเรียน แต่เป็นการเข้าใจที่เกิดจากการ “มองเห็น” ประเด็นข้อธรรมนั้นโดยตรง เช่นเมื่อเราพิจารณาความเป็น “ศูนยตา” หรือความว่างของสรรพสิ่ง เราก็มองเห็นความว่างนั้นโดยตรงในสมาธิ การมองเห็นนี้ภาษาบาลีเรียกว่า “วิปัสสนา” ความรู้ที่ได้จากวิปัสสนานี่แหละที่เป็นเหมือนดาบแห่งปัญญาของพระมัญชุศรี ที่ทำให้เราตัดอวิชชาให้ขาดเพื่อหลุดพ้นจากสังสารวัฏได้

พระมัญชุศรี

เมื่อจิตเราสงบได้ที่ ริมโปเชก็สอนให้เรานึกถึงจิตของเราเอง (ซึ่งก็เป็นทางหนึ่งในการพิจารณาศูนยตา) ให้เราถามตัวเองว่า “จิตอยู่ที่ไหน?” “จิตมีลักษณะอย่างไร?” “มีสีอะไร?” มีรูปร่าง ขนาด เป็นอย่างไร?” เราก็จะพบว่าจิตนั้นบอกไม่ได้ว่าอยู่ที่ไหน บอกไม่ได้ว่ามีลักษณะอย่างไร หรือมีสีอะไร หรือมีรูปร่าง ขนาดอะไรทั้งสิ้น แต่จิตนั้นมีอยู่ เพราะจิตเป็นตัวที่จดจ่ออยู่กับอารมณ์ของสมาธิที่เรากำลังมีอยู่ในขณะนี้ การพิจารณาตรงนี้สำคัญมาก เพราะเป็นหนทางที่จะทำให้เราเข้าถึงวิปัสสนาได้ เมื่อจิตปราศจากการปรุงแต่ง หรือความคิดฟุ้งซ่านใดๆหมดสิ้นแล้ว แม้แต่ความแตกต่างระหว่างอารมณ์ของสมาธิกับจิตผู้คิดนั้นก็จะหายไป กลายเป็นว่าบอกไม่ได้ว่าไหนคือลมหายใจ (หรือภาพที่นึกอยู่ หรืออารมณ์ของสมาธิอื่นๆ) ไหนเป็นจิต สภาพเช่นนี้แหละที่เป็น “ศูนยตา”

(อันที่จริงพูดแบบนี้เหมือนกับการเอาประสบการณ์ส่วนตัวมาพูด ซึ่งก็ทำได้แต่เพียงเลียบๆเคียงๆ เปรียบเทียบไปเรื่อยๆ จะเข้าใจจริง ต้องปฏิบัติจริงๆ – แต่ถ้าไม่พูดมันก็ไม่มีทางจะรู้)

ริมโปเชสอนว่าเมื่อพิจารณาจิตเช่นนี้ ให้พิจารณาธรรมชาติสองประการของจิต คือจิตมีความ “ชัดใส” (luminosity) กับจิตมี “ความว่าง” (emptiness) สองอย่างนี้สำคัญมาก จิตมีความชัดใส หรือ “จิตใส” คือจิตที่ปราศจากการปรุงแต่งใดๆ ปราศจากความคิดฟุ้งซ่านที่มารบกวน เปรียบเหมือนกับท้องฟ้าที่สว่างสดใสไร้เมฆหมอกบดบัง หรือเปรียบเหมือนน้ำใสที่ไม่มีตะกอนขุ่นมาเจือปน จิตเมื่อเป็นสมาธิก็จะเป็นแบบนี้ ส่วน “จิตว่าง” นั้นได้แก่จิตที่ไม่ยึดติดกับสิ่งต่างๆ และมองเห็นสิ่งต่างๆว่าแท้จริงแล้วสิ่งเหล่านี้มิได้มีความเป็นอยู่อะไรในตัวเองให้ยึดถืออะไรได้เลย จิตว่างจากการยึดถือในตัวตนของสิ่งต่างๆอย่างสิ้นเชิง การมองเห็นนี้เป็นการมองเห็นจริงๆ ไม่ใช่แค่บอกตัวเองว่าเห็นแล้ว เพราะถ้าจิตไม่เป็นสมาธิ เราก็บอกตัวเองได้ (เพราะอาจารย์สอนเรามา) ว่าสิ่งต่างๆไม่มีตัวมีตน แต่นั่นไม่เหมือนกับการเห็นจริงๆด้วยวิปัสสนา

หลักการก็คือว่า จิตใสกับจิตว่างนั้นเป็นเนื้อเดียวกันสนิท ไม่แยกจากกัน การดำรงอยู่ในการรับรู้เช่นนี้แหละ คือการพิจารณาศูนยตาในวิปัสสนาญาณ

ความตายมองไม่เห็น

ในการบรรยายของผมในการประชุม “เตรียมตัวตายอย่างมีสติ” เมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ผมมีเรื่องธรรมะมาพูดเพียงสไลด์เดียว ที่เหลือเป็นเรื่องประเด็นทางปรัชญาและจริยธรรมเกี่ยวกับความตาย ผมได้ยกพระพุทธพจน์ที่ตรัสสอนพระโมฆราชเกี่ยวกับเรื่องความตายไว้ดังนี้

ดูก่อนโมฆราช ท่านจงมีสติพิจารณาดูโลกโดยเป็นของว่างเปล่า ถอนความเห็นว่าตัวของเราเสียทุกเมื่อเถิด ท่านจะข้ามล่วงมัจจุราชเสียได้ด้วยอุบายนี้ ท่านพิจารณาเห็นโลกอย่างนี้แล้ว มัจจุราชคือความตายจักไม่แลเห็น

คำสอนนี้สำคัญมาก และหากปฏิบัติได้เต็มที่ก็จะทำให้บุคคลผู้นั้นพูดได้ว่า “ก้าวข้ามความตาย” ไปได้ การก้าวข้ามความตายที่ว่าไม่ใช่ว่า บุคคลผู้นั้นจะอยู่เป็นอมตะ ไม่มีวันตาย สภาพการณ์เช่นนั้นไม่สามารถเกิดเป็นจริงขึ้นมาได้ เพราะขัดแย้งกับกฎของธรรมชาติที่บอกว่า ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นมาจะต้องถึงเวลาดับสูญ แต่หมายความถึงว่าบุคคลผู้นั้นเป็นบุคคลที่ “มัจจุราชมองไม่เห็น” ทีนี้ปัญหาก็คือว่า บุคคลเช่นว่านี้มีอยู่จริงหรือไม่

ในแง่หนึ่งคนที่คนอื่นมองไม่เห็น ก็ใช่ว่าจะไม่มีตัวตันอยู่ เพราะเรารู้กันเป็นอย่างดีว่าคนแบบนี้อาจจะมีตัวตนอยู่จริงๆก็ได้ เพียงแต่คนอื่นๆมองไม่เห็น แต่ในอีกแง่หนึ่งก็อาจหมายความว่า บุคคลเช่นนี้ไม่มีตัวตนอยู่จริงๆก็ได้ จึงเป็นเหตุให้คนอื่นๆ (โดยเฉพาะมัจจุราช) มองไม่เห็น

พระพุทธเจ้าตรัสสอนแก่ท่านโมฆราชว่า “ท่านจงมีสติพิจารณาดูโลกโดยเป็นของว่างเปล่า” เรื่องนี้ก็สอดคล้องกับคำสอนอื่นๆของพระพุทธเจ้า ที่มุ่งเน้นการพิจารณาความเป็นจริงของโลก ว่าแท้จริงแล้ว มิได้มีแก่นสารสาระอะไรให้ยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นจริงเป็นจัง หรือมีตัวมีตนได้ การมองโลกว่าเป็นของว่างเปล่า หมายถึงการมองสิ่งต่างๆในโลกว่าเป็นเพียงสิ่งที่สร้างขึ้นมา ถือกำเนิดขึ้นมาชั่วครั้งชั่วคราว เมื่อเกิดมาแล้วก็ดับสูญสลายลงไป มิได้มีแก่นอะไรที่จะเป็นแกนของสิ่งนั้นที่จะทำให้สิ่งนั้นอยู่คงทนถาวรต่อไปได้ เราชาวพุทธฟังแบบนี้มาบ่อย แต่ปัญหาก็คือว่า เราฟังบ่อยแต่ไม่รับประเด็นนี้เข้ามาให้ซึมซับให้เป็นหนึ่งเดียวกับชีวิตของเราเอง เราส่วนใหญ่ยังทำตัวราวกับว่า สิ่งต่างๆมีความคงทนถาวรเที่ยงแท้ในตัวของมันเอง เช่นเรายังคิดไปว่าร่างกายของเราร่างนี้จะ้ต้องคงทนถาวร ไม่อยากคิดว่าวันหนึ่งมันก็จะสูญสลายไป เมื่อมันถึงคราวจะเสื่อมของมัน ก็เลยเกิดความเดือดร้อนไม่อยากให้การเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้น ทั้งๆที่ความเปลี่ยนแปลงนี้เป็นธรรมดาๆของโลก

การมองโลกว่าเป็นของว่างเปล่าจึงเป็นการมองที่เห็นว่า ในโลกนี้ไม่มีอะไรเลยที่จะมีตัวมีตน เราอาจคิดว่าบางอย่างเที่ยงแท้ เช่น ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ แต่ความรู้จากดาราศาสตร์ก็บอกเราว่า ดวงอาทิตย์ถือกำเนิดขึ้นมาเมื่อหลายพันล้านปีก่อน และก็จะแตกดับ (หรือระเบิด) ในเวลาอีกหลายพันล้านปีต่อไป ดวงจันทร์ก็เช่นเดียวกัน แต่อายุน้อยกว่าดวงอาทิตย์ เมื่อดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์ยังเป็นเช่นนี้ได้ โลกกับดาวเคราะห์อื่นๆก็จะเป็นแบบเดียวกัน นอกจากนี้ สิ่งต่างๆก็ยังต้องอิงอาศัยสิ่งอื่นๆอยู่เสมอ การที่เก้าอี้ตัวนี้คงความเป็นเก้าอี้อยู่ได้ ก็เพราะว่ามีเหตุปัจจัยต่างๆอยู่ เหตุก็คือไม้ที่มาทำเป็นเก้าอี้ ปัจจัยต่างๆก็เช่น อุณหภูมิเหมาะสม ไม่ร้อนเกินไปจนเก้าอี้ไหม้หายไปหมด หรือไม่มีกองทัพปลวกมากินเก้าอี้ เป็นต้น สิ่งอื่นๆในโลกก็เป็นแบบเดียวกัน ดังนั้นเก้าอี้จึงเป็นของว่าง เพราะว่ามันต้องอิงอาศัยสิ่งอื่นๆนี่เอง มันไม่มีความเป็นตัวของตัวเองโดยไม่ขึ้นกับสิ่งอื่นๆ

ที่สำคัญก็คือ ที่เราคิดว่าเป็นตัวเราก็เป็นแบบเดียวกัน คือการที่เราเป็นเราอยู่นั้นต้องอิงอาศัยเหตุปัจจัยต่างๆ พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า ที่เราคิดว่าเป็นตัวเรานั้น แท้จริงเป็นการประกอบกันขึ้นของ “ขันธ์ห้า” หรือกองต่างๆห้ากอง ได้แก่กองรูป (ร่างกายที่เป็นรูปธรรม) กองเวทนา (ความรู้สึกต่างๆ) กองสัญญา (การจำได้ รับรู้ว่าเป็นนั่นเป็นนี่) กองสังขาร (การปรุงแต่งสิ่งต่างๆขึ้นมา) และกองวิญญาณ (การรับรู้ผ่านประสาทสัมผัส รวมทั้งการนึกคิดในใจ) พูดง่ายๆก็คือว่า ที่เป็นตัวเรานี้ไม่มีอะไรมากไปกว่าการรวมตัวกันของ “รูป” กับ “นาม” หรือร่างกายกับจิตใจ ที่สำคัญก็คือว่ารูปกับนามหรือร่างกายกับจิตใจนี้ มันมีของมันอยู่แล้วโดยธรรมชาติ ถึงเราไม่ได้เกิดขึ้นมา สสารที่มาประกอบกันเป็นร่างกายของเราในเวลานี้ ก็จะยังมีอยู่ เพียงแต่มันอาจประกอบขึ้นเป็นสิ่งอื่น จิตใจของเราก็เช่นเดียวกัน เราคิดแบบนี้ตอนนี้ ก็เพราะเราอาจเคยมีประสบการณ์บางอย่างในอดีต สิ่งต่างในใจเราที่เราคิดว่าเป็นส่วนหนึ่งของตัวเรา เช่น บุคลิกภาพ มุมมองที่เราคิดว่าเป็นส่วนตัวของเรา ล้วนแล้วแต่เป็นอะไรที่ทุกคนที่มีจิตแบบเดียวกับเรา มีกันหมดทั้งสิ้น ไม่ใช่ว่าเรามีอยู่คนเดียว จิตใจของเราจึงว่างจากตัวตน ว่างจากอะไรที่จะทำใหเรายึดได้ว่าเป็นของเรา หรือเป็นตัวเรา

เมื่อเรารับรู้ว่าโลกเป็นของว่าง พระพุทธเจ้าจึงตรัสว่า ให้เรา “ถอนความเห็นว่าตัวของเราเสียทุกเมื่อเถิด” เราต้องถอน “ทุกเมื่อ” ไม่ใช่เพียงแค่บางครั้งบางคราว หรือเฉพาะเวลาปฏิบัติสมาธิ เพราะคราใดที่ขาดสติ ก็จะเปิดช่องให้กิเลสกับอวิชชาเข้ามาทำอันตรายได้เมื่อนั้น และเมื่อเราทำได้เช่นนี้ั เราก็จะสามารถ “ข้ามล่วงมัจจุราช” เสียได้ ตรงนี้สำคัญมาก เพราะเรามองโลกเป็นของว่าง และถอนความเห็นว่าเป็นตัวของเราทุกเมื่อ เราก็จะ “ข้ามล่วง” หรือทิ้งมัจจุราชไว้ข้างหลังได้ เหมือนกับว่าหากมัจจุราชเป็นทหารที่มาตามล่าเรา เมื่อเรา “ข้ามล่วง” ทหารได้เราก็จะหนีทหารนั้นพ้น ทหารมาทำอันตรายอะไรเราไม่ได้อีกต่อไป

ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า ความตายหรือมัจจุราชนั้น ทำอันตรายได้ก็เฉพาะสิ่งที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปเท่านั้น (“ดับไป” ก็แน่นอนว่าเป็นผลงานของมัจจุราช) แต่ถ้าเกิดมีอะไรที่ไม่ได้เกิดขึ้น ไม่ได้ตั้งอยู่ สิ่งนั้นก็ย่อมไม่ดับไป และมัจจุราชย่อมไม่เห็นสิ่งนั้นเพราะมัจจุราชจะเห็นแต่เฉพาะสิ่งที่เกิดขึ้นเท่านั้น พูดอีกอย่างก็คือว่า ความตายย่อมมีแก่สิ่งที่ปรุงแต่ง และอยู่ในสังสารวัฏเท่านั้น และเมื่อเรา “ถอนความเห็นว่าเป็นตัวเรา” ออกได้ทุกเมื่อ ความตายย่อมไม่เกิดขึ้ันแก่เราอีกต่อไป

อัปปมัญญา ๔

ขอเชิญสาธุชนทุกท่าน เข้าร่วมฟังการบรรยายธรรมเรื่อง “อัปปมัญญา ๔” หรือ “ความไม่มีประมาณ ๔ ประการ” (The Four Immeasurables) โดยพระอาจารย์กุงกาซังโปริมโปเช เจ้าอาวาสวัดเจคุนโดและต้าชี่กง มณฑลชิงไห่และเขตปกครองตนเองทิเบต สาธารณรัฐประชาชนจีน

“อัปปมัญญา ๔” เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า “พรหมวิหาร ๔” ประกอบด้วยเมตตา ได้แก่ความรักความปรารถนาจะยังความสุขให้แก่สัตว์ทั้งปวง กรุณา หรือความปรารถนาจะยังสัตว์ทั้งปวงให้พ้นจากทุกข์ มุทิตา ได้แก่ความยินดีความสุขที่เกิดขึ้นเมื่อสัตว์ทั้งปวงมีความสุข และอุเบกขา ได้แก่การไม่แบ่งแยกสัตว์ทั้งปวงว่าเป็นเขาเป็นเรา หรือเป็นกลุ่มนั้นกลุ่มนี้ แต่มองสรรพสัตว์ทั้งหลายว่าเสมอเหมือนกันหมดทั้งสิ้น

ในการปฏิบัติ ธรรม เราจะตั้งจิตว่าจะมีความเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา แผ่ออกไปในทั่วทุกทิศ ให้แก่สรรพสัตว์ทั้งสิ้นโดยไม่มีประมาณ การไม่มีประมาณหมายความว่า ความเมตตา กรุณา ฯลฯ ของเรามีให้แก่สรรพสัตว์โดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ แม้แต่ผู้ที่เป็นศัตรูของเรา หรือผู้ที่อาจเกลียดชังเรา เราก็แผ่ความรักความกรุณาไปยังพวกเขาด้วย แม้แต่มดแมลงหรือสัตว์นรกหรือเปรต อสุรกายใดๆ รวมทั้งเทวดาและพรหม เราก็แผ่ความรักความเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขาไปยังพวกเขาโดยไม่มีการยกเว้นหรือเลือกปฏิบัติ นอกจากนี้เราก็ยังตั้งจิตอธิษฐานว่า จะให้สรรพสัตว์ทั้งหลายไม่มีประมาณ เป็นผู้ที่มีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขาประจำใจอยู่ตลอดอีกด้วย

อัปปมัญญา ๔ เป็นกรรมฐานกลุ่มหนึ่งที่สำคัญในการปฏิบัติธรรมในพระพุทธศาสนา พระอาจารย์กุงกาจะมาบรรยายเรื่อง นี้ที่ห้องประชุมพุทธคยา อาคารอมรินทร์โซโก้ ชั้น ๒๒ ในวันจันทร์ที่ ๒๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ นี้ ตั้งแต่เวลา ๑๙.๐๐ ถึง ๒๑.๐๐ น. และท่านที่สนใจสามารถมาร่วมกิจกรรมต่างๆของมูลนิธิพันดารา และสนทนากันอย่างไม่เป็นทางการได้ ตั้งแต่เวลา ๑๗.๐๐ น. เป็นต้นไป ที่ห้องประชุมดังกล่าว

ท่านที่สนใจ กรุณาติดต่อแจ้งความจำนงที่คุณพรรณพิไล ไกรฤทธิ์ โทร. ๐๘๐ ๖๑๐ ๐๗๗๐ หรืออีเมล์ 1000tara@gmail.com

บารมีหกประการของพระโพธิสัตว์

ขอเรียนเชิญทุกท่านเข้าร่วมฟังการบรรยายธรรมเรื่อง “บารมีหกประการของพระโพธิสัตว์” และเข้าร่วมพิธีมนตราภิเษกพระโพธิสัตว์มัญชุศรี พระอาจารย์ผู้ประกอบพิธีได้แก่ พระอาจารย์กุงกาซังโปริมโปเช เจ้าอาวาสวัดต้าชี่กง กรุงลาซา และวัดเจคุนโด เมืองยูชู สาธารณรัฐประชาชนจีน วันอาทิตย์ที่ ๒๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ ห้อง ๑๐๕ อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เวลา ๙.๐๐ ถึง ๑๕.๐๐ น.

การปฏิบัติเพื่อสร้างและสั่งสมบารมีหกประการเป็นปัจจัยสำคัญของการปฏิบัติตามวิถีของพระโพธิสัตว์ เพื่อบรรลุเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในท้ายที่สุด ซึ่งจะได้ช่วยเหลือสรรพสัตว์ให้ข้ามพ้นห้วงน้ำแห่งความทุกข์ได้อย่างเต็มที่ บารมีทั้งหกนี้ได้แก่ ทาน ศีล ขันติ วิริยะ สมาธิและปัญญา ผู้ที่ตั้งใจปฏิบัติธรรมเพื่อเป็นพระโพธิสัตว์จำเป็นจะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับบารมีทั้งหกประการนี้ และปฏิบัติตนเพื่อสั่งสมบารมีดังกล่าว

นอกจากนี้พระอาจารย์จะบรรยายธรรมเกี่ยวกับบารมีหกแล้ว ก็ยังจะประกอบพิธีมนตราภิเษกพระโพธิสัตว์มัญชุศรีอีกด้วย พระโพธิสัตว์มัญชุศรีเป็นตัวแทนของพระปัญญาธิคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์ การปฏิบัติบูชาพระมัญชุศรีก็หมายความว่าผู้ปฏิบัติมุ่งมั่นที่จะพัฒนาปัญญาของตน ในอันที่จะเข้าใจแทงตลอดความเป็นจริง อันเป็นเป้าหมายของการปฏิบัติธรรม การเข้าร่วมพิธีมนตราภิเษกนี้อาจเทียบได้กับการเข้าไป “ขอกรรมฐาน” จากพระอาจารย์ เมื่อได้รับมนตราภิเษกก็เท่ากับว่าผู้ปฏิบัติเป็น “ศิษย์มีครู” ที่ปฏิบัติกรรมฐานนี้ได้โดยได้รับพรจากพระอาจารย์ รวมถึงพระอาจารย์รูปต่างๆของพระอาจารย์สืบขึ้นไปจนถึงสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเบื้องต้น เมื่อเข้าร่วมพิธี ผู้ปฏิบัติก็จะได้รับคำสอนที่จะนำไปปฏิบัติด้วยตนเองต่อไป

การบรรยายจะเริ่มในเวลา ๑๐.๐๐ น. แต่ผู้สนใจสามารถมานั่งสมาธิในห้อง ๑๐๕ ได้ตั้งแต่เวลา ๙.๐๐ น.

ท่านที่สนใจกรุณาแจ้งความจำนงล่วงหน้าที่คุณพรรณพิไล ไกรฤทธิ์ อีเมล์ 1000tara@gmail.com หรือโทร. ๐๘ ๐๖ ๑๐ ๐๗ ๗๐

การบ่มเพาะโพธิจิต

(บรรยายธรรมท่านกุงกา ซังโบ ริมโปเช บ้านมูลนิธิพันดารา วันที่ 3 มี.ค. 2553)

โพธิจิตคือการที่เราคิดถึงผู้อื่นก่อนและคิดถึงตัวเองเป็นรอง บางคนคิดถึงแต่คนวงใน เช่น ญาติพี่น้อง แต่ไม่สามารถคิดถึงคนอื่นนอกเหนือจากนั้นได้ ด้วยเหตุนี้พระพุทธเจ้าจึงได้สอนธรรมให้เราเกิดโพธิจิต สอนให้เราบ่มเพาะโพธิจิตออกมา บางคนดูเหมือนมี บางคนมีเยอะบางคนไม่มีเลย สำหรับบางคนการคิดถึงคนอื่นเป็นเรื่องที่ยากมาก เพราะเราเกิดมานับภพชาติไม่ถ้วน และแต่ละชาติเราก็คิดถึงแต่ตัวเองทำให้ไม่สามารถคิดถึงคนอื่นได้ เราอาจจะให้เงินทองกับผู้อื่นได้ แต่ถ้ามีคนมาขอชีวิตเรา เราไม่สามารถให้ได้ หรือถ้ามีคนมาขอภรรยาหรือลูกของเรา เราก็ให้ไม่ได้ เราให้ได้แต่ของเล็กๆ น้อยๆ แต่ของที่เป็นที่รักที่หวงแหนเราให้คนอื่นไม่ได้ เพราะฉะนั้นจึงมีการฝึกสมาธิที่จะลดความยึดติดในตัวเราและน้อมนำความทุกข์ของผู้อื่นเพื่อช่วยเหลือเขาเหล่านั้น

การฝึกโพธิจิตนั้นก่อนอื่นให้นึกถึงความรักของแม่ แล้วจึงบ่มเพาะความรักเช่นเดียวกับความรักของแม่ให้เกิดขึ้นในใจและเผื่อแผ่ออกไปให้ผู้อื่น คิดถึงบุญคุณของแม่ จากนั้นให้คิดถึงความทุกข์ของแม่ขณะตั้งครรภ์ถึง 9 เดือน เมื่อผ่าน 9 เดือนหลังจากลูกคลอดออกมาแล้ว แม่ก็เป็นทุกข์ในการที่จะเลี้ยงดูให้เติบใหญ่ ในพระสูตรพูดถึงความทุกข์ยากของแม่ขณะที่กำลังจะคลอดว่ามันเจ็บมากเหมือนคนที่กำลังจะตาย บุญคุญของแม่ยิ่งใหญ่มากเมื่อดวงวิญญาณหนึ่งได้มากำเนิดในครรภ์ เมื่อดวงจิตนี้เติบใหญ่แม่ก็คอยสอนภาษาพูด ภาษาเขียน แม่หมั่นสวดมนต์ภาวนาเพื่อให้ลูกแข็งแรง แม่มักจะนึกถึงลูกก่อนนึกถึงตนเองเสมอ เมื่อเรานึกถึงบุญคุญของแม่ขอให้เราตั้งจิตว่าเราโตขึ้นมาได้เพราะบุญคุณของแม่ เราจะใช้ร่างกายนี้เพื่อประโยชน์สุขของสัตว์อื่นและเพื่อตอบแทนบุญคุณของแม่ ความปรารถนาที่จะให้แม่และผู้อื่นมีแต่ความสุข ความปรารถนานี้เรียกว่า “ความเมตตา” จากนั้นให้ตั้งจิตว่าเราจะใช้ร่างกายนี้เพื่อบรรเทาความทุกข์ของแม่และผู้อื่น ความปรารถนาที่จะไม่ให้ผู้อื่นเป็นทุกข์เรียกว่า “ความกรุณา” จากนั้นจึงตั้งจิตขอให้แม่และสัตว์ทั้งหลายเข้าถึงการตรัสรู้ธรรม ความปรารถนาในประการสุดท้ายเรียกว่า “โพธิจิต” เมื่อตั้งจิตนึกถึงบุญคุณและความทุกข์ของแม่แล้ว ให้นึกถึงพ่อในลักษณะเดียวกัน จากนั้นจึงนึกถึงญาติพี่น้อง เพื่อน คนรู้จัก แผ่ความเมตตาและความกรุณาไปให้ จากนั้นให้นั่งสมาธิถึงบุคคลที่เป็นศัตรู แผ่ความเมตตาและความกรุณาไปให้ในลักษณะเดียวกัน เนื่องจากในโลกนี้ไม่มีศัตรูถาวร ศัตรูที่เกิดขึ้นเป็นเพียงแค่ศัตรูทางกาย เป็นศัตรูบางส่วนเท่านั้นเอง ถ้าหากว่ามีสิ่งที่เรียกว่าศัตรูถาวรจริงๆ คนๆ นั้นจะต้องเป็นศัตรูสำหรับทุกคน ไม่ใช่เป็นศัตรูเฉพาะแต่กับเราเท่านั้น เมื่อเราเข้าใจแบบนี้แล้วก็เข้าใจต่อไปอีกว่า สัตว์โลกทุกชีวิตไม่มีแม้แต่หนึ่งเดียวที่ไม่เคยมีความสัมพันธ์กับเรามาก่อน ในภพชาตินับไม่ถ้วนที่เราเกิดมาความสัมพันธ์หรือบุญคุณระหว่างพ่อแม่ที่มีต่อลูกไม่เคยเปลี่ยนแปลงเหมือนกันทุกภพทุกชาติ พ่อแม่และลูกมีความรับผิดชอบต่อกัน ต่างฝ่ายต่างต้องดูแลกันเพราะทั้งสองฝ่ายมีความสัมพันธ์กัน ในทางโลกถ้าผู้ใดไม่ดูแลพ่อแม่ให้ดีก็ถือเป็นคนไม่ดี แต่ถ้าพ่อแม่ไม่ดูแลลูกก็เป็นพ่อแม่ที่ใช้ไม่ได้เช่นกัน ดังนั้นความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่และลูกมีมานานแล้วต่างกันแค่ภพชาติหรือเวลาเท่านั้นที่ต่างออกไป เราทุกคนเคยมีพ่อมีแม่มากมายหลากหลายนับไม่ถ้วนเพราะเราเกิดมานับภพชาติไม่ถ้วน พ่อแม่บางภพชาติอาจอยู่กับเราในเวลานี้ เป็นพ่อเป็นแม่เป็นลูกกันอีก แต่พ่อแม่อีกจำนวนมากอาจอยู่ในนรก บางท่านอาจเป็นเปรตอยู่ แม้แต่ในหมู่มนุษย์พ่อแม่บางคนก็กำลังเจ็บไข้ได้ป่วยอยู่ ดังนั้นเรามีหน้าที่ที่จะต้องช่วยเหลือพวกเขาแม้จะไม่ใช่พ่อแม่ในชาตินี้ก็ตาม ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่และลูกไม่ว่าชาติไหนเปรียบได้กับความหิว ไม่ว่าจะเกิดในภพชาติไหนเมื่อเรารู้สึกหิว มันก็เป็นความรู้สึกแบบเดียวกันทุกภพชาติ ด้วยเหตุนี้เราจึงต้องใช้ชีวิตนี้ให้ดีที่สุด ตั้งจิตให้ทุกชีวิตมีความสุข ขอให้ทุกชีวิตเข้าถึงการตรัสรู้ เมื่อเราทำกุศลใดๆ เราต้องอุทิศด้วยการไม่คิดแต่จะให้ตัวเองมีความสุข แต่ต้องอุทิศให้สัตว์โลกที่เป็นพ่อแม่เราในทุกภพทุกชาติมีความสุขด้วย

การนั่งสมาธิทงเลนเป็นการสอนให้เรามอบความรู้สึกดีๆ มอบกุศลผลบุญของเราให้คนอื่น และรับความทุกข์ของคนอื่นเข้ามาด้วยการใช้ลมหายใจ ตอนแรกๆ อาจจะรู้สึกยาก นั่นเพราะเรายังไม่ชิน แต่เมื่อทำไปเรื่อยๆ ก็จะง่ายขึ้นและเป็นธรรมชาติขึ้นเอง การฝึกแบบนี้จะทำให้เรามีความสุข ทำให้เราอยู่บนวิถีที่จะบรรลุธรรมได้ เราจะได้บ่มเพาะโพธิจิตซึ่งเป็นหัวใจของการตรัสรู้ธรรมในอนาคต

วิธีการนั่งสมาธิทงเลน (แลกเปลี่ยนตนเองกับสัตว์โลก)

นั่งขัดสมาธิเพชรหรือขัดสมาธิชั้นเดียวตามแต่ถนัด แต่หลักสำคัญคือให้กระดูกสันหลังตั้งตรง เพื่อให้ช่องลมภายในร่างกายไหลเวียนได้สะดวก ตามองต่ำ ไม่หลับตา จากนั้นให้ใช้นิ้วปิดจมูกไว้ข้างหนึ่ง เวลาหายใจออกให้ตั้งจิตอุทิศบุญกุศลที่ได้เคยทำมานับภพชาติไม่ถ้วนมอบให้กับผู้อื่น และเมื่อหายใจเข้าให้น้อมนำความทุกข์ของคนอื่นเข้ามาที่ตัวเรา ให้นึกว่าเราสูดเอาความทุกข์ของผู้อื่นเข้ามาทางลมหายใจ หากเรามีโพธิจิตความทุกข์และสิ่งแย่ๆของผู้อื่นที่เรารับเข้ามาทางลมหายใจนั้นจะไม่สามารถทำร้ายหรือทำอันตรายเราได้ เพราะเรามีจิตของพระโพธิสัตว์เป็นเกราะกำบังเราอยู่ แต่หากเราไม่มีโพธิจิตเราก็ต้องบ่มเพาะให้เกิดโพธิจิตก่อน โดยการนึกถึงบุญคุณและความทุกข์ของพ่อแม่อย่างที่กล่าวแล้วในตอนต้น จากนั้นจึงค่อยนึกถึงสัตว์อื่น

พระอาจารย์อติศะกล่าวไว้ว่าเมื่อเราหายใจเข้า ไม่เพียงแต่จะมีธาตุทั้ง 5 เท่านั้นที่เข้าไปในร่างกาย แต่ยังมีความคิดเจือปนอยู่ด้วย ซึ่งเราสามารถเปลี่ยนความคิดหรือจิตปรุงแต่งต่างๆ ให้เป็นกุศลได้ เมื่อเรามีโพธิจิตเหล่าเทพทั้งทางโลกและทางธรรมก็จะอนุโมทนาและปีติกับเรา ที่เราเรียกว่าจิตแบบพระโพธิสัตว์นั้นจริงๆ มีอยู่แล้วขึ้นอยู่กับว่าเราได้บ่มเพาะฝึกปฏิบัติมากน้อยแค่ไหน เมื่อเราตั้งจิตแบบนี้และฝึกปฏิบัติแบบนี้เราสามารถช่วยสัตว์โลกได้นับจำนวนไม่ถ้วน พระอาจารย์อติศะได้เผยแผ่พระธรรมในลักษณะเช่นนี้และมีลูกศิษย์คนแรก คือ ท่านตมเตินปะ วันหนึ่งพระอาจารย์มีแผลที่มือก็บอกให้ศิษย์ช่วยเป่าให้เพราะศิษย์มีจิตแบบโพธิสัตว์ย่อมมีผลให้แผลหายได้ ซึ่งคนอื่นๆ ที่ไม่มีโพธิจิตทำไม่ได้ เมื่อเป่าแล้วก็หายจริงๆ หรือตัวอย่างของพระอาจารย์อาดรัก ริมโปเช ซึ่งเป็นพระอาจารย์ของท่านกุงกา ริมโปเช ท่านฝึกสมาธิทงเลนและทำให้สัตว์อื่นหายทุกข์ได้ ท่านอาดรัก ริมโปเช เลี้ยงสุนัขไว้หลายตัว วันหนึ่งมีคนปาก้อนหินไปที่สุนัขตัวเมีย เป็นแผลใหญ่ที่คอ ท่านสงสารสุนัขตัวนั้นจึงนั่งสมาธิทงเลนให้ จากนั้นแผลของสุนัขก็หายแต่ที่คอของท่านอาดรัก ริมโปเช มีรอยแดงใหญ่ปรากฏอยู่เห็นได้อย่างชัดเจน เรื่องเหล่านี้เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงและเห็นได้แม้ในปัจจุบัน การฝึกสมาธิแบบนี้เท่ากับเป็นการฝึกทั้งทางโลกและทางธรรม ทางโลกคือผู้อื่นได้รับความสุข ทางธรรมคือเราบ่มเพาะโพธิจิตซึ่งเป็นหนทางบรรลุธรรม

คำถาม: การรับเอาความทุกข์ของคนอื่นเข้ามาในตัวเรา จะทำให้เกิดอันตรายต่อร่างกายหรือไม่ และถ้าหากเราไม่มีบุญกุศลเพียงพอจะสามารถรับเอาความทุกข์ของคนอื่นไหวหรือ ?

คำตอบ: ถ้าเราฝึกปฏิบัติด้วยความต้องการแบ่งเบาความทุกข์ของคนอื่นด้วยใจจริง ไม่มีการลังเลสงสัย ไม่มีการ เสแสร้งแกล้งคิดแม้เพียงน้อยนิด ความทุกข์ทั้งหลายของคนอื่นจะไม่สามารถกระทบเราได้ เพราะเรามีโพธิจิตเป็นเกราะกำบังอยู่และเมื่อฝึกจนกระทั่งจิตละเอียดขึ้นเรื่อยๆ หรือเรียกว่าฝึกอยู่ในขั้นสูง เราก็จะไม่ได้รับความทุกข์ใดๆ เลย แต่หากเราไม่มีโพธิจิตก็ยิ่งจำเป็นต้องบ่มเพาะให้มีเพราะโพธิจิตเป็นหัวใจของการทำสมาธิทงเลน บางคนมีโพธิจิตมาแต่กำเนิด บางคนไม่มี ก็จำเป็นต้องฝึกให้มี เมื่อฝึกไปเรื่อยๆ โพธิจิตจะเกิดขึ้นเอง สมาธิทงเลนช่วยให้โลกมีสันติสุข เพราะคนเห็นแก่ตัวน้อยลง โกรธกันน้อยลง อิจฉาริษยากันน้อยลง ขณะที่ปรารถนาจะให้ผู้อื่นมีความสุขเพิ่มขึ้น โลกจึงมีความสุขมากขึ้น ในพระสูตรหลายเล่มกล่าวว่าผู้ใดคิดถึงประโยชน์สุขของผู้อื่น ผู้นั้นคือพระโพธิสัตว์ ผู้ใดคิดถึงแต่ตัวเองผู้นั้นเป็นสัตว์โลก ถ้ามีความกรุณาเกิดขึ้นในจิต ความกรุณานั้นเองจะเป็นเกราะกำบังภัยอันตรายทั้งปวง และเมื่อฝึกปฏิบัติทงเลนไปเรื่อยๆ เราจะกลายเป็นคนที่ไม่มีศัตรูและจะเป็นที่รักของผู้อื่น เนื่องจากเราไม่มีจิตคิดร้ายผู้ใด มีแต่จิตอยากให้เขามีความสุขไม่มีความทุกข์ ยกตัวอย่างเช่น หมอกับคนไข้ ถ้าหมอมีความเมตตากรุณารักษาคนไข้และอยากให้คนไข้หายอย่างแท้จริง คนไข้ย่อมรับรู้ความรู้สึกเมตตากรุณาของหมอ รู้คุณหมอ และเป็นเพื่อนกันได้ในที่สุดแม้ไม่เคยรู้จักกันมาก่อน เมื่อเราผูกมิตรกับใครด้วยความรู้สึกให้ เขาย่อมเห็นเราเป็นเพื่อนและเราก็ได้ประโยชน์จากมิตรภาพนั้น ช่วยเหลือเกื้อกูลดูแลกันต่อไป แต่ถ้าหากเราอยากแต่จะสาปแช่งผู้อื่น อิจฉาริษยาผู้อื่น อยากได้ของของผู้อื่น เราก็จะมีแต่ศัตรู เพราะเขาย่อมรู้สึกถึงเจตนาที่ไม่ดีจากเรา และเมื่อเป็นศัตรูกันก็มีแต่ความเกลียด ความอาฆาต ความไม่ชอบ ดังนั้น ควรคิดถึงผู้อื่นในทางที่ดีคิดถึงแต่ประโยชน์สุขของคนอื่นเพราะทำให้จิตเรามีความสุขกว่าคิดแต่จะเกลียดชังกัน และหลักการนี้สามารถนำไปใช้ได้ในชีวิตประจำวัน ทำให้สังคมมีความสุขในทุกระดับ และไม่ได้หมายความว่าการฝึกแบบนี้เป็นการมอบกายมอบใจของเราให้คนอื่นจริงๆ แต่ในขั้นนี้เป็นเพียงการฝึกตั้งจิต เป็นการบ่มเพาะโพธิจิตให้เกิดขึ้นเท่านั้น ในขั้นของการฝึกมอบกายมอบใจของเราให้ผู้อื่นจริงๆ นั้นเป็นขั้นสูงมาก เป็นการฝึกขั้นละเอียด ซึ่งไม่สามารถที่จะเรียนรู้กันได้โดยง่าย โดยเฉพาะหากเราไม่เคยบ่มเพาะโพธิจิตมาก่อน

คำถาม: ตอนที่เรานึกถึงบุญคุญของพ่อแม่นั้น จะเรียกว่าเป็นการทำสมาธิได้หรือ เพราะจิตเรามัวแต่คิดไม่ได้อยู่กับความว่าง จิตเราไม่ได้สงบจากความคิดเลย และเราจะรู้ได้อย่างไรว่าตอนไหนจิตเราเป็นสมาธิแล้ว ?

คำตอบ: การที่เรานึกถึงสิ่งต่างๆ ที่เป็นกุศลถือได้ว่าเป็นการฝึกสมาธิอย่างหนึ่ง เพราะการคิดแบบนี้ไม่ใช่การคิดฟุ้งซ่าน การคิดตามแนวทางนี้ต้องอาศัยสมาธิจึงสามารถน้อมนำให้โพธิจิตเกิดขึ้นได้ แต่ถ้าคิดแบบฟุ้งซ่านโพธิจิตก็ไม่เกิด การทำสมาธิมีหลายแบบ พระพุทธเจ้าท่านสอนไว้มากมายทั้งสมาธิแบบที่จิตสงบไม่คิดสิ่งใดเลย หรือ สมาธิแบบซกเช็น และสมาธิที่เกิดจากการนึกคิดสิ่งที่เป็นกุศลหรือสมาธิทงเลน การที่จิตเกาะอยู่กับสิ่งที่เป็นกุศลนั่นก็เป็นสมาธิอย่างหนึ่ง ขึ้นอยู่กับว่าเราต้องการปฏิบัติสมาธิเพื่อสิ่งใดและในช่วงเวลาใด ความเหมาะสมของการทำสมาธิจึงอยู่ที่จุดประสงค์ของการฝึก การนึกถึงบุญคุณของพ่อแม่เป็นการฝึกบ่มเพาะความเมตตา เพื่อให้กลายเป็นบุคลิกลักษณะของเราอย่างเป็นธรรมชาติต่อไป ดังนั้น การนึกถึงบุญคุณของพ่อแม่เพื่อบ่มเพาะความเมตตานั้นก็ต้องอาศัยสมาธิในการน้อมนำจิตให้เกิดความเมตตาด้วย การฝึกสมาธิทงเลนในตอนแรกๆ ให้ทำทีละ 9 ครั้ง คือ หายใจเข้าออก 9 ครั้ง แล้วหยุด แล้วเริ่มทำอีก 9 ครั้งแล้วหยุด